Aandacht, een illusie?

Hocus Focus. De enige gelijkenis tussen goochelaars en leraren? Ze proberen allebei aandacht te vangen, te richten en vast te houden. Maar hoe doe je dat in de klas zonder toverstokje? In dit artikel uit Klasse leer je er meer over.

            De Wilde, B., Goossens, S., & Van de Pontseele, F. (2024).          Aandacht, een illusie? Klasse, 035, 10–19.

Verschillende soorten aandacht

Er zijn vier verschillende types aandacht: 

• selectieve aandacht
• Dit is aandacht die zich op één specifieke taak richt. Zoals bijvoorbeeld een leerling die zo opgaat in een toets dat hij de mondelinge instructies mist, of een gamer die niet hoort dat hij geroepen wordt voor het avondeten.
• gefocuste aandacht
• Je kiest waar je hoeveel aandacht aan besteedt. Dit kan je bij leerlingen trainen door gerichte zoekopdrachten te geven.
• volgehouden aandacht
• Voldoende lang kunnen focussen om tot een resultaat te komen. Deze vorm van aandacht moet groeien met de jaren. De aandachtspanne varieert ook per kind en hangt af van de leerstof. Wanneer een leerling de leerstof interessant vindt, zal hij langer aandacht kunnen opbrengen.
• verdeelde aandacht
• Gaandeweg leren kinderen hun aandacht verdelen over twee aspecten van een taak, zoals bijvoorbeeld schrijven en luisteren tegelijk.

Smartphonegebruik

In het artikel wordt ook dieper ingegaan op de gevolgen van al dat smartphonegebruik op de aandachtspanne van leerlingen. Leerlingen vertoeven vele uren per dag in de digitale wereld van social media. Die bestaat voor het grootste deel uit flitsende beelden en korte en snelle filmpjes. Wanneer je leerlingen dan een lange tekst voorschotelt, blijft die dopamine uit en verslapt de aandacht snel. Het is niet zo dat leerlingen vandaag niet meer in staat zijn om te focussen door de evolutie van smartphones en sociale media. Het is gewoon iets dat getraind moet worden, en misschien iets meer dan vroeger. 

Een groter probleem is wel dat de smartphones bij veel tieners zorgt voor minder slaap. Snapchat bijvoorbeeld vraagt om snelle reacties, en het is voor hen erg moeilijk om die telefoon dan weg te leggen en eventueel berichten te missen. Op die manier blijven ze tot laat op de avond, sommigen zelfs tot diep in de nacht, bezig met die smartphone. Dat is uiteraard nefast voor hun aandacht tijdens de les.

Wat kan je als leraar doen?

Het artikel geeft enkele tips, zoals sobere klaslokalen, gangpaden zonder boekentassen en op de bank enkel een pen. Voor de rest is het aangeraden om te variëren in werkvormen, maar ook niet overdrijven. Als leraar moet je proberen je leerlingen wat te kennen en goed aan te voelen of de aandacht er nog inzit en dus nog een beetje volgehouden kan worden, of dat er moet worden overgegaan naar een andere werkvorm. ook tijdig even pauzeren is belangrijk, maar in ons schoolsysteem zit die pauze al ingebouwd onder de vorm van speeltijden. 

Voor actieve werkvormen zijn belangrijk, en dan is het vooral zaak om iedereen aan het denken te zetten en te houden. Cold calling, wisbordjes en onverwacht een blaadje nemen en leerlingen eens laten opschrijven wat ze nog weten over een bepaald onderwerp helpen om de aandacht te stretchen. 

Klaspraktijk

Uiteraard is de informatie in dit artikel een directe meerwaarde voor de klaspraktijk. Aangezien het artikel tien pagina's lang is, is het onmogelijk om alle informatie in dit blogbericht mee te geven. Misschien kan je het beter zelf even lezen. De link naar het originele artikel vind je hier. 

Ik vond het in elk geval een interessant artikel. Ik heb een beetje meer geleerd over het onderwerp en wat te doen in de klas om leerlingen gefocust te krijgen en te houden. Natuurlijk is het nog iets gemakkelijker om dit allemaal toe te passen wanneer je echt een heel schooljaar je eigen klassen hebt, en niet zo gemakkelijk tijdens korte stageperiodes. Maar we doen ons best!